Μην καταστρέψετε τις ακτές σας, όπως η Ισπανία

Επιστολή με την οποία καλεί την ελληνική κυβέρνηση να μην ακολουθήσει το αποτυχημένο παράδειγμα της Ισπανίας στη διαχείριση του αιγιαλού απέστειλε σήμερα προς τους Υπουργούς Οικονομικών και Τουρισμού, ο Διευθυντής του WWF Ισπανίας.

«Όπως είμαι σίγουρος πως θα γνωρίζετε, η Ισπανία είναι η χώρα της Μεσογείου που υποφέρει τα μέγιστα από τη δραματική αλλοίωση και καταστροφή της παράκτιας ζώνης της. Η εκτεταμένη οικοδομική δραστηριότητα τις τελευταίες δεκαετίες, δίχως πρόβλεψη για τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις είχε καταστροφικές συνέπειες, τις οποίες η χώρα καλείται να αντιμετωπίσει τα επόμενα χρόνια.

Αυτή τη στιγμή, το 75% των ισπανικών ακτών έχει οικοδομηθεί ή βρίσκεται σε στάδιο οικοδόμησης (με ρυθμό 8 εκτάρια ανά ημέρα τα τελευταία 20 χρόνια), ενώ το πρώτο χιλιόμετρο ακτογραμμής έχει οικοδομηθεί πλήρως στο ένα τρίτο των μεσογειακών ακτών της Ισπανίας. Την ίδια στιγμή, σχεδόν μισό εκατομμύριο κατοικίες είναι κενές.

[…] Η περιβαλλοντική υποβάθμιση των ακτών δεν έχει μόνο περιβαλλοντικές, αλλά και οικονομικές επιπτώσεις. Η κατάληψη περισσότερου από το 70% του αιγιαλού προκάλεσε απώλεια ανταγωνιστικότητας, ελκυστικότητας και περιβαλλοντικής ποιότητας με αντίστοιχα αρνητικές επιπτώσεις στην ποιότητα και τη σταθερότητα του τουρισμού.»

Το παραπάνω αποτελεί ένα μόνο απόσπασμα της επιστολής που απέστειλε σήμερα προς τους Υπουργούς Οικονομικών και Τουρισμού, κ. Στουρνάρα και κα. Κεφαλογιάννη, ο Διευθυντής του WWF Ισπανίας, Χουάν Κάρλος δελ Όλμο. Με την Ισπανία να αποτελεί ένα μεσογειακό παράδειγμα προς αποφυγή ως προς τη μη βιώσιμη διαχείριση των ακτών της και την υποβάθμιση του τουριστικού της προϊόντος, ο Διευθυντής του WWF Ισπανίας καλεί με επείγοντα τρόπο την ελληνική κυβέρνηση να μην υποπέσει στα λάθη της χώρας του με το καταστροφικό – όπως τέθηκε στη διαβούλευση – νομοσχέδιο για τον αιγιαλό και την παραλία.

Χαρακτηριστικά, ο Χουάν Κάρλος δελ Όλμο καλεί «εκ βάθους καρδιάς» τους Υπουργούς να εξασφαλίσουν «πως οποιαδήποτε νομοθεσία που αφορά στην παράκτια ζώνη θα εγγυάται την προστασία των παράκτιων οικοσυστημάτων και των οικολογικών υπηρεσιών που παρέχουν, ούτως ώστε να αναγνωριστεί η Ελλάδα διεθνώς ως σημαντικός τουριστικός προορισμός με σεβασμό για το βασικό τουριστικό προϊόν: τη φύση».

«Το WWF Ελλάς έχει εξ αρχής ταχθεί ενάντια σε αυτό το καταστροφικό νομοσχέδιο, ενώ οι πρωτοφανείς αντιδράσεις εκατοντάδων χιλιάδων πολιτών αλλά και φορέων εξανάγκασαν την Κυβέρνηση να αναδιπλωθεί, «παγώνοντάς» το προς το παρόν. Παρόλα αυτά, με τις Ευρωεκλογές να αποτελούν πλέον παρελθόν, οφείλουμε όλοι να επαγρυπνούμε για τα επόμενα βήματα του Υπουργείου και να πιέζουμε για ένα αποτελεσματικό, προστατευτικό και οικολογικά βιώσιμο θεσμικό πλαίσιο για τις ακτές μας. Το αποτυχημένο παράδειγμα της Ισπανίας δεν μπορεί να αποτελεί πρότυπο, αν θέλουμε πραγματικά να βγούμε από την κρίση, αξιοποιώντας με υγιή τρόπο το μοναδικό μας συγκριτικό πλεονέκτημα που δεν είναι άλλο από το φυσικό μας κεφάλαιο», σημείωσε ο Δημήτρης Καραβέλλας, Διευθυντής του WWF Ελλάς.

 via WWF

Εδώ ολόκληρη η επιστολή (Aγγλικά)

Advertisements

Κοινός Στόχος – Κοινή Κινητοποίηση

LARGE_t_1101_54167808


Πρόσκληση του “STOP στην καταστροφή των ελληνικών αιγιαλών” προς οικολογικές οργανώσεις και φορείς


Στις 30 Απριλίου 2014, η αυθόρμητη πρωτοβουλία “STOP στην καταστροφή των ελληνικών αιγιαλών” ξεκίνησε μια δυναμική πηγαία προσπάθεια να ενημερώσει και να κινητοποιήσει τους πολίτες στην Ελλάδα και στο εξωτερικό για τα όσα προέβλεπε το σχέδιο νόμου «Οριοθέτηση, διαχείριση και προστασία αιγιαλού και παραλίας», το οποίο είχε κατατεθεί προς διαβούλευση λίγες ημέρες πιο πριν από το Υπουργείο Οικονομικών.

Στην προσπάθεια αυτή δεν φανήκαμε καθόλου φειδωλοί στις ενέργειες να ενώσουμε τις φωνές μας με όσο το δυνατόν περισσότερους πολίτες, φορείς και περιβαλλοντικές οργανώσεις, που είχαν τον ίδιο στόχο.

Όπως είναι γνωστό στους περισσότερους, το σχέδιο νόμου, μετά τηνολοκλήρωση της διαβούλευσης, επέστρεψε στο Υπουργείο Οικονομικών προκειμένου, όπως ανακοινώθηκε, να ληφθούν υπόψιν του Υπουργείου οι πολλές, σημαντικές και ουσιώδεις αντιδράσεις που το σχέδιο νόμου προκάλεσε στην ελληνική και διεθνή κοινή γνώμη. Παρ’ όλα αυτά, δεν έχουμε ακόμα καμία ενημέρωση για το περιεχόμενο της νέας μορφής του σχεδίου νόμου όπως αυτό θα επανέλθει ή για τις αλλαγές και τις τροποποιήσεις που θα ενσωματωθούν σε αυτό.

Με το σκεπτικό ότι το σχέδιο νόμου δεν έχει αποσυρθεί οριστικά αλλά τροποποιείται με προβλέψεις που δεν είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε, θα επιθυμούσαμε να τονίσουμε τα εξής:

1. Συνεχίζουμε να ζητούμε την οριστική απόσυρση του νομοσχεδίου, το οποίο σύμφωνα με την γνωστή του μορφή:

α. επιφέρει σοβαρά και ίσως μοιραία πλήγματα στο περιβαλλοντικό πλούτο της χώρας,

β. αλλοιώνει την πολιτισμική μας ταυτότητα

γ. περιορίζει σε μεγάλο βαθμό την καθολική χρήση ενός δημόσιου αγαθού

2. Συνεχίζουμε να καλούμε τους πολίτες, Έλληνες και ξένους, να βρίσκονται σε επαγρύπνηση ώστε να αντιμετωπιστεί το ίδιο αποτελεσματικά κάθε πιθανή καταστροφική πρόβλεψη που ενδεχομένως θα περιλαμβάνει ένα νέο σχέδιο νόμου, όταν αυτό παρουσιαστεί

3. Για το λόγο αυτό, ζητούμε από όλες τις περιβαλλοντικές οργανώσεις και φορείς που δραστηριοποιήθηκαν μέχρι σήμερα, να ενώσουμε κάτω από μια προσπάθεια, ένα κοινό όνομα, ένα κοινό ηλεκτρονικό υπόβαθρο και ιδανικά μια κοινή στρατηγική ενημέρωσης, όλες τις προσπάθειές μας θεωρώντας μια τέτοια κίνηση προφανή, δεδομένου ότι έχουμε έναν κοινό στόχο.

Θα επιθυμούσαμε εδώ να διευκρινίσουμε ότι:

α. Θεωρούμε αυτονόητο ότι ο κάθε φορέας ή οργάνωση θα έχει την απόλυτη ευχέρεια να λειτουργεί και να δρα όπως επιθυμεί, με το δικό του τρόπο και τη δική του μεθοδολογία

β. Δεν επιδιώκουμε να περιορίσουμε την έκταση της δράσης αλλά αντιθέτως να πολλαπλασιάσουμε τον όγκο και τη βαρύτητα των παρεμβάσεων πιστεύοντας ότι μέσα από μια συντονισμένη προσπάθεια θα βγούμε όλοι κερδισμένοι και κυρίως οι ελληνικές παραλίες και ο ελληνικός αιγιαλός

γ. Από την πλευρά μας, παραμένουμε διατεθειμένοι, όπως δείξαμε και την πρώτη περίοδο, να κάνουμε ό,τι περνά από το χέρι μας ώστε να συνεισφέρουμε στην επιθυμητή έκβαση των προσπαθειών μας, που είναι η απόσυρση του νομοσχεδίου.

4. Η προσπάθεια του “STOP στην καταστροφή των ελληνικών αιγιαλών” είναι μια grassroots κινητοποίηση που σκοπεύει να σταματήσει να υπάρχει τη στιγμή που θα αποσυρθεί οριστικά το νομοσχέδιο. Προτείνουμε λοιπόν την ονομασία αυτή ως το κοινό σημείο αναφοράς όλων των προσπαθειών μας, το οποίο θα είναι πλέον ένα συνδιαχειριζόμενο “όργανο” για όλους. Στην πιο απλή πρακτική του μορφή αυτό μπορεί να είναι ένα κοινός για όλους ιστότοπος όπου θα παραπέμπονται για πρακτικές ή νομικές πληροφορίες ή δράσεις όλοι οι πολίτες που θέλουν να συμμετάσχουν στην κινητοποίηση.

5. Καλούμε λοιπόν όλες τις περιβαλλοντικές ή άλλες οργανώσεις ή φορείς που δραστηριοποιούνται στο θέμα αυτό να σκεφτούν την πρότασή μας έως τα μέσα της ερχόμενης εβδομάδας (Τετάρτη), ώστε να περάσουν και οι ημέρες των εκλογών, και να μας απαντήσουν. Θα πρέπει να υπογραμμιστεί ότι ο τρόπος λειτουργίας αυτής της συντονιστικής προσπάθειας θα έρθει ως αποτέλεσμα της μεταξύ μας συνεννόησης, με κανόνες που θα οριστούν από κοινού.

6. Παρακαλούμε να μας στείλετε τις σκέψεις σας και απαντήσεις σας στο e-mail:

savethegreekseashore ΑΤ outlook.com

H ομάδα διαχείρισης της πρωτοβουλίας STOP στην καταστροφή των ελληνικών αιγιαλών

Την πρόταση αποστέλλουμε στους εξής:
        ΑΡΚΤΟΥΡΟΣ
        ΑΡΧΕΛΩΝ – ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΙΑΣ ΧΕΛΩΝΑΣ
        ΑΡΧΙΠΕΛΑΓΟΣ (ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΘΑΛΑΣΣΙΑΣ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΙΓΑΙΟΥ)
        “MONUMENTA”
–      ΑΤΤΙΚΗ – ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ SOS
        ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΤΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ
        ΔΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ – Δ.Ι.Π.Ε.
        ΔΙΚΤΥΟ “ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ S.O.S.”
        ΕΘΝΙΚΟ ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΠΑΡΚΟ ΖΑΚΥΝΘΟΥ
        ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΘΑΛΑΣΣΙΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ – HELMEPA
        ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ
        ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ
        ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗΣ ΦΩΚΙΑΣ – MOM
        ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ, ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ MIO-ECSDE
        ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΩΤΗΡΙΑ ΤΩΝ ΘΑΛΑΣΣΙΩΝ ΧΕΛΩΝΩΝ MEDASSET – ΕΛΛΑΣ
        ΜΟΥΣΕΙΟ ΓΟΥΛΑΝΔΡΗ  ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ –  ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΒΙΟΤΟΠΩΝ-ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ
        ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΚΙΝΗΣΗ ΑΛΟΝΝΗΣΟΥ
        ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔOΣ (ΟΚΕ)
        ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΚΕΝΤΡΟ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ
        ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΔΙΚΤΥΟ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ – ΠΑΝΔΟΙΚΟ
        ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ
        ΣΑΔΑΣ – ΠΕΑ
        ΣΕΠΟΧ – ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΠΟΛΕΟΔΟΜΩΝ & ΧΩΡΟΤΑΚΤΩΝ
        ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ
        ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΊΤΗ
        ΤΕΕ (ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΟΣ)
        ΚΑΛΛΙΣΤΩ
        ΟΡΝΙΘΟΛΟΓΙΚΗ
        CISD – ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΉΡΙΟ ΠΟΛΙΤΏΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΌΡΟ ΑΝΆΠΤΥΞΗ
        ΈΝΩΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΣΤΗΝ ΜΕΣΟΓΕΙΟ (SDMED)
        ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΘΑΛΑΣΣΙΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ (ΕΛΚΕΘΕ)
        GREENPEACE
        MEDWET SECRETARIAT
        W.W.F. ΕΛΛΑΣ
        UNITED NATIONS ENVIRONMENT PROGRAMME / MEDITERRANEAN ACTION PLAN (UNEP/MAP)

Σύντομο σχόλιο για τον Αιγιαλό

1231637_10201850220477348_1828260017_n

του Κώστα Καρτάλη
(Αναπληρωτής Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών, πρ. Πρόεδρος Επιτροπής Περιβάλλοντος της Βουλής)

Το σχέδιο νόμου για τον αιγιαλό και την παραλία δεν αντέχει ουσιαστικής κριτικής. Όχι γιατί δεν είναι αναγκαία η οριοθέτηση του αιγιαλού και της παραλίας, εκκρεμότητα του Κράτους που συντηρήθηκε για πελατειακούς λόγους, ή δεν είναι αναγκαία η αξιοποίηση, μέσα από κανόνες, του φυσικού πλούτου της χώρας μέσα από αναπτυξιακές (δημόσιες ή και ιδιωτικές) πρωτοβουλίες. Αλλά γιατί επιχειρεί (το σχέδιο νόμου) να ενσωματώσει στο εθνικό μας δίκαιο μία νεογενή (και επικίνδυνη) άποψη: ότι ο αιγιαλός είναι κυρίως οικονομικό (ιδιωτικό) αγαθό και δευτερευόντως φυσικό (δημόσιο και κοινόχρηστο) αγαθό.

Δεν έχω καμία αμφιβολία ότι το σχέδιο νόμου α) μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρή – και μη αναστρέψιμη – υποβάθμιση του παράκτιου περιβάλλοντος καθώς απουσιάζουν μείζονες ασφαλιστικές δικλείδες, ενώ επιτρέπονται νέες κατασκευές, ευρείες παραχωρήσεις, επιχωματώσεις, κ.α. β) περιορίζει με έμμεσο τρόπο την ελεύθερη και απρόσκοπτη πρόσβαση στις ακτές και γ) διαμορφώνει, χωρίς αμφιβολία, ένα πλαίσιο νομιμοποίησης αυθαιρέτων ιδιωτικών κατασκευών, που αφορούν επιχειρηματικούς σκοπούς, στον αιγιαλό. Είναι χαρακτηριστικό άλλωστε ότι στην απάντηση του το Υπ. Οικονομικών σημειώνει ότι «Η δυνατότητα νομιμοποίησης δίδεται μόνο για όποια έργα ρητά επιτρέπονται, όχι μόνο από το προτεινόμενο νομοσχέδιο αλλά και από τον ισχύοντα ν.2971/2001», τη στιγμή όμως που στο Αρθρο 24 του σχεδίου νόμου καταργεί τα άρθρα 1 έως 31 του ν. 2971/2001!

Ακούω με προσοχή την εύλογη κριτική που αρκετοί εκφράζουν «γιατί μήπως σήμερα προστατεύεται ο αιγιαλός και η παραλία;”. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο τρόπος που διαχειρίζεται η Πολιτεία μας το παράκτιο περιβάλλον είναι και ατελής και λανθασμένος. Όμως δεν διορθώνεις ένα λάθος με ένα νέο λάθος.

Τέλος θεωρώ εξαιρετικά θετικό ότι κινητοποιήθηκαν υπέρ της προστασίας του παράκτιου περιβάλλοντος – έστω και μέσω του διαδικτύου – πάνω από εκατό χιλιάδες συμπολίτες μας, γεγονός που υποδηλώνει ότι η κοινωνία μας δεν έχει παραιτηθεί αλλά και ότι το περιβάλλον αντέχει, δεν είναι δηλαδή ο φτωχός συγγενής της ανάπτυξης.

Όπως θεωρώ θετικό ότι το Υπουργείο Οικονομικών προανήγγειλε διορθωτικές αλλαγές στο σχέδιο νόμου. Όμως είναι τόσα πολλά τα προβλήματα και οι ασάφειες του σχεδίου νόμου, που θα προτιμούσα να είχε αναγγείλει την απόσυρση του.

Παρατηρήσεις Ι.Μ.Δ.Α. επί του Σχεδίου Νόμου για την «Οριοθέτηση, Διαχείριση και Προστασία Αιγιαλού και Παραλίας»

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΜΑΡΑΓΚΟΠΟΥΛΟΥ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ

 

επί του Σχεδίου Νόμου για την «Οριοθέτηση, Διαχείριση και Προστασία Αιγιαλού και Παραλίας»

             Στο σχέδιο νόμου που τέθηκε σε διαβούλευση από το Υπουργείο Οικονομικών με αντικείμενο την «οριοθέτηση, διαχείριση και προστασία αιγιαλού και παραλίας», υπογραμμίζεται ότι η «οικονομική σημασία της παράκτιας ζώνης είναι τεράστια και απαιτείται να απελευθερωθούν οι τεράστιες δυνατότητες οικονομικής ανάπτυξης που παρέχει». Συνεπώς, σύμφωνα πάντα με την αιτιολογική έκθεση, «επιδίωξη του προτεινόμενου σχεδίου νόμου είναι (…) η περαιτέρω απλούστευση των διαδικασιών διαχείρισης και αξιοποίησης των παράκτιων, παραλίμνιων και παραποτάμιων κοινοχρήστων εκτάσεων, της έκδοσης των αδειών παραχώρησης της χρήσης για την οικονομική αξιοποίηση των κοινοχρήστων πραγμάτων, καθώς και της εκτέλεσης έργων αναγκαίων για την εθνική οικονομία, με σεβασμό στο ευαίσθητο περιβάλλον της παράκτιας ζώνης και με διασφάλιση στον απαραίτητο βαθμό της κοινής χρήσης».

Ωστόσο, το σχέδιο νόμου δεν υπηρετεί σε καμία περίπτωση την αναλογική και ισορροπημένη σχέση ανάμεσα στην ανάγκη της οικονομικής ανάπτυξης και τον σεβασμό της προστασίας και του δημόσιου χαρακτήρα του περιβαλλοντικού αγαθού, καθώς περιλαμβάνει διατάξεις που αφενός παραβιάζουν το δικαίωμα ελεύθερης πρόσβασης στον αιγιαλό και την παραλία, αφετέρου συνιστούν σημαντική οπισθοδρόμηση στην περιβαλλοντική προστασία σε σχέση με το νόμο 2971/2000[1]. Παράλληλα, ο εξορθολογισμός των σχετικών διαδικασιών μάλλον υπονομεύει τις δικαιοκρατικές εγγυήσεις της προστασίας του περιβάλλοντος και εκτείνεται μέχρι την νομιμοποίηση παράνομων έως τώρα πρακτικών. Ως εκ τούτου, θέτει σοβαρά ζητήματα συνταγματικότητας και παραβίασης διεθνών υποχρεώσεων της χώρας μας. Τέλος, συμβάλλει καθοριστικά στην άμετρη εκχώρηση της χρήσης των αιγιαλών και των παραλιών από ιδιώτες, με αποτέλεσμα την ιδιωτικοποίηση αγαθών δημοσίου χαρακτήρα.

Ειδικότερα, παρατηρούμε τα εξής:

 Ι. Αποκλειστική χρήση και κατάληψη αιγιαλών και παραλιών από ιδιώτες: κατάργηση του δικαιώματος ελεύθερης και ακώλυτης πρόσβασης των πολιτών (αρ. 2 παρ. 1, 5 παρ. 1 και 24 Σ, αρ. 8 ΕΣΔΑ[2])

 Μία από τις πιο αξιοσημείωτες και επικίνδυνες «καινοτομίες» του σχεδίου νόμου σε σχέση με το νόμο 2791/2000 είναι η απάλειψη της ρητής κατοχύρωσης του δικαιώματος ελεύθερης και ακώλυτης πρόσβασης των πολιτών σε αιγιαλό, παραλία, όχθη και παρόχθια ζώνη·δικαίωμα το οποίο, υπενθυμίζουμε, κατοχυρώνεται συνταγματικά (αρ. 2 παρ. 1, 5 παρ. 1 και 24 Σ[3]). Ειδικότερα, στα άρθρα 2 παρ. 3 και 10 παρ. 1 δεν γίνεται καμία αναφορά στον κοινόχρηστο χαρακτήρα του αιγιαλού και της παραλίας καθώς και στην προστασία και διαφύλαξη της φυσικής μορφολογίας και των βιοτικών στοιχείων τους. Αντιθέτως, η υπαγωγή της απλής χρήσης αιγιαλού και παραλίας για «την εξυπηρέτηση λουομένων» ή «την αναψυχή του κοινού» (αρ. 11 παρ. 1), εξυπηρετεί την εμπορική χρήση τους από ιδιώτες, δηλαδή επιχειρήσεις και μεγάλες τουριστικές μονάδες. Επιπρόσθετα, δεν προβλέπεται κανένας περιορισμός ως προς την έκταση αιγιαλού που παραχωρείται και καμία ενδιάμεση απόσταση ελεύθερης ζώνης μεταξύ των διαφόρων χώρων του αιγιαλού που έχουν παραχωρηθεί (αρ. 10 παρ. 1), κάτι που εύλογα θα σημάνει την πλήρη κατάληψη των παραλιών από ιδιώτες.

Σύμφωνα με το άρθρο 10 παρ. 3 του σχεδίου νόμου, «στην πράξη παραχώρησης περιλαμβάνονται όροι χρήσης που διασφαλίζουν την πρόσβαση του κοινού, ύστερα από αιτιολογημένη στάθμιση των συμφερόντων που εξυπηρετούνται ή βλάπτονται από την παραχώρηση…». Είναι σαφές, από μόνη τη γραμματική διατύπωση της διάταξης, ότι η ελεύθερη και ακώλυτη πρόσβαση του κοινού δεν είναι πλέον ανεπιφύλακτη, αλλά εξαρτάται από την «αιτιολογημένη στάθμιση των συμφερόντων που εξυπηρετούνται ή βλάπτονται από την παραχώρηση» (αρ. 10 παρ. 3), στην οποία προβαίνει ο Υπουργός Οικονομικών, ο οποίος έχει εξουσιοδοτηθεί να καθορίζει με αποφάσεις τους όρους που διασφαλίζουν τη δυνατότητα χρήσης του πράγματος (αρ. 23 παρ. 2 εδ. στ’). Συνεπώς, το δικαίωμα της ελεύθερης πρόσβασης αποδυναμώνεται καθοριστικά ως προς την κανονιστική του εμβέλεια, καθώς υπόκειται στην αποκλειστική εκτίμηση και την ενδεχόμενη αυθαίρετη κρίση του αρμόδιου Υπουργού.

ΙΙ. «Αξιοποίηση» και ιδιωτικοποίηση αιγιαλών και παραλιών: παραβίαση του δικαιώματος των πολιτών στο φυσικό περιβάλλον (αρ. 24 παρ. 1 και 106 παρ. 2 Σ, 8 ΕΣΔΑ, αρ. 11 παρ. 1 και 15 παρ. 1 ΔΣΟΙΚΠΔ[4], αρ. 7 και 37 ΧΘΔΕΕ[5])

 Στο άρθρο 1 παρ. 2 του σχεδίου νόμου, ο ορισμός της «παραλίας» δεν περιλαμβάνει πρόβλεψη για πλάτος μέχρι και πενήντα (50) μέτρων από την οριογραμμή του αιγιαλού, όπως αντίθετα προέβλεπε το αρ. 1 παρ. 2 του νόμου 2971/2001. Η καταγραφή στο άρθρο 2 παρ. 2 των λιμνών (τεχνητών και φυσικών) και ποταμών που διαθέτουν όχθη και παρόχθια όχθη κατά την έννοια των διατάξεων του παρόντος σχεδίου νόμου είναι αναμφίβολα υπερβολικά περιοριστική. Επιπλέον, με τη διάταξη που περιλαμβάνει το άρθρο 6 παρ. 1 είναι πια δυνατή, μετά από τον καθορισμό της ζώνης παραλίας από την αρμόδια Επιτροπή, η έκδοση άδειας για εκτέλεση οικοδομικών εργασιών σε ακίνητα που απέχουν πενήντα (50) μέτρα από την οριογραμμή του αιγιαλού αντί για εκατό (100), όπως ίσχυε με τον προηγούμενο νόμο. Ταυτόχρονα, η παράγραφος 2 του ίδιου άρθρου προβλέπει σύντομη προθεσμία δύο (2) μηνών για τη λήψη απόφασης για την υποχρεωτική χάραξη παραλίας, μετά το πέρας της οποίας τεκμαίρεται η ύπαρξη ζώνης παραλίας πλάτους δέκα (10) μέτρων.

Το πιο σημαντικό είναι ότι επιτρέπεται με σύμφωνη γνώμη του αρμόδιου Υπουργείου η παραχώρηση εκτάσεων που περιλαμβάνουν κηρυγμένους αρχαιολογικούς χώρους, μνημεία, ιστορικούς τόπους ή προστατευόμενες περιβαλλοντικά περιοχές, τοπία ιδιαιτέρου κάλλους ή ευπαθή οικοσυστήματα (αρ. 10 παρ. 4), κατά παράβαση σχετικών διεθνών συνθηκών και του ενωσιακού δικαίου[6]. Μία ακόμη επιβαρυντική λεπτομέρεια συνιστά το γεγονός ότι η ανάκληση πράξης παραχώρησης γίνεται πλέον μόνο για λόγους δημοσίου συμφέροντος (αρ. 10 παρ. 8), έννοια πολύ πιο ασαφής από τη ρητή κατοχύρωση του δικαιώματος ανάκλησης για λόγους προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος που προέβλεπε μεταξύ άλλων ο ν. 2791/2000.

Προβληματισμό προκαλεί, επίσης, ως προς την τήρηση των θεσμικών εγγυήσεων που περιβάλλουν την απόφαση παραχώρησης της χρήσης του αιγιαλού, η διάταξη του αρ. 12 παρ. 1, σύμφωνα με την οποία η παραχώρηση χρήσης αιγιαλού για εκτέλεση έργων μπορεί να πραγματοποιείται για την εξυπηρέτηση επιχειρηματικών και άλλων σκοπών με απόφαση του ΓΓ Αποκεντρωμένης Διοίκησης, εφόσον κρίνεται ότι τα έργα είναι απολύτως απαραίτητα για την επίτευξη του επιδιωκόμενου σκοπού. Επίσης, διευρύνεται υπέρμετρα η δυνατότητα τοποθέτησης πλωτών εξεδρών στη θάλασσα (δημιουργία εξεδρών εμβαδού 1.500 αντί 100 τ.μ.) και προβλέπεται για πρώτη φορά η δημιουργία θαλάσσιων ή λιμναίων πάρκων αναψυχής που καλύπτουν επιφάνεια μέχρι χιλίων πεντακοσίων τετραγωνικών μέτρων (αρ. 13 παρ. 1). Ακόμη, σε εξόφθαλμη αντίθεση με τη συνταγματική επιταγή της προστασίας του περιβάλλοντος έρχεται το άρθρο 13 παρ. 5 που επιτρέπει την επιχωμάτωση θαλάσσιου χώρου για την εξυπηρέτηση τουριστικών μονάδων που ασκούν επιχειρηματική δραστηριότητα, η οποία έχει ενταχθεί στο θεσμικό πλαίσιο των Στρατηγικών Επενδύσεων ή για την οποία έχει εγκριθεί ΕΣΧΑΔΑ ή ΕΣΧΑΣΕ[7].

Εξίσου απροκάλυπτα αντίθετη με τις αρχές ενός σύγχρονου Κράτους Δικαίου είναι και η ρύθμιση που προβλέπει δυνατότητα νομιμοποίησης (και όχι έκδοσης σχετικής άδειας εκ των υστέρων) έργων που κατασκευάστηκαν κατά παράβαση ισχυουσών διατάξεων πριν την έναρξη του παρόντος νόμου (αρ. 15 παρ. 1). Με δεδομένη, επίσης, τη διάταξη του άρθρου 18 που προβλέπει την εξάλειψη ποινικών κυρώσεων για ιδιοκτήτες αυθαιρέτων και υπαλλήλων που έχουν εκδώσει παράνομη άδεια, καθίσταται προφανής η επικινδυνότητα των σχετικών διατάξεων για το περιβάλλον.

ΙΙΙ. Συμπεράσματα

 Συνοπτικά, το παρόν σχέδιο νόμου συνιστά βαθειά οπισθοδρόμηση στην περιβαλλοντική προστασία, σε σχέση με το προηγούμενο καθεστώς του νόμου 2971/2001. Η δυνατότητα αποκλειστικής χρήσης του αιγιαλού από ιδιωτικές επιχειρήσεις-μεγάλες τουριστικές εγκαταστάσεις, δίχως να διασφαλίζεται η δυνατότητα της ελεύθερης και ακώλυτης πρόσβασης των πολιτών, υπηρετεί την πλήρη κατάληψη και εκμετάλλευση των αιγιαλών και των παραλιών από ιδιωτικά συμφέροντα. Η δε παραχώρηση του αιγιαλού και της παραλίας για την εκτέλεση έργων εκτείνεται ανεπίτρεπτα μέχρι και την επιχωμάτωση της θάλασσας. Εφόσον τα παραπάνω συνδυαστούν και με τις σκανδαλώδεις διατάξεις περί δυνατότητας νομιμοποίησης αυθαιρέτων και εξάλειψης ποινικών κυρώσεων σε περιπτώσεις παραβίασης του νόμου, καθίσταται σαφής η επαπειλούμενη ζημία του φυσικού περιβάλλοντος.

Οι προτεινόμενες διατάξεις θέτουν ωστόσο και σοβαρά ζητήματα αντισυνταγματικότητας, εφόσον δεν κατοχυρώνουν το δικαίωμα πρόσβασης των πολιτών σε κοινόχρηστα πράγματα, όπως ο αιγιαλός και η παραλία, κατά παράβαση των άρθρου 970 του Αστικού Κώδικα και των άρθρων 5 παρ. 1 και 24 παρ. 1 του Συντάγματος[8]. Παράλληλα, η άμεση εφαρμογή τους, χάριν της εντατικής οικονομικής «αξιοποίησης», θα οδηγήσει μοιραία σε σημαντική υποβάθμιση του φυσικού περιβάλλοντος, η προστασία του οποίου κατοχυρώνεται, ως γνωστό, ως δικαίωμα και υποχρέωση του Κράτους από το άρθρο 24 παρ. 1 του Συντάγματος. Σε αυτό το σημείο, οφείλουμε να τονίσουμε ότι το άρθρο 106 παρ. 2 του Συντάγματος προβλέπει ρητά, μεταξύ άλλων, ότι «η ιδιωτική οικονομική πρωτοβουλία δεν επιτρέπεται να αναπτύσσεται σε βάρος…της ανθρώπινης αξιοπρέπειας», έννοια η οποία περιλαμβάνει οπωσδήποτε και την απόλαυση του φυσικού περιβάλλοντος. Συμπερασματικά, παραβιάζεται το (συνταγματικό) δικαίωμα των πολιτών στην ελεύθερη και ακώλυτη πρόσβαση στον αιγιαλό και την παραλία, καθώς και το αντίστοιχο δικαίωμα στη διατήρηση του φυσικού περιβάλλοντος, το οποίο προστατεύεται επιπρόσθετα και από διεθνείς συνθήκες και διατάξεις του ενωσιακού δικαίου που δεσμεύουν την Ελλάδα[9]. Και, δυστυχώς, φοβούμαστε ότι όταν κηρυχθεί δικαστικά η αντισυνταγματικότητα των εν λόγω διατάξεων, θα είναι ενδεχομένως ήδη αργά, καθώς θα έχουμε βρεθεί ενώπιον συντελεσμένων γεγονότων.

Είναι, επίσης, προφανές ότι το σχέδιο νόμου δεν συνιστά άσκηση επί χάρτου, αλλά περιλαμβάνει (φωτογραφικές) διατάξεις που θα εφαρμοσθούν αυτόματα σε συγκεκριμένες και εκ των προτέρων γνωστές περιπτώσεις. Ειδικότερα, οφείλουμε να αναδείξουμε τον αφανή ρόλο του ΤΑΙΠΕΔ στην πλήρη ιδιωτικοποίηση των ελληνικών αιγιαλών και παραλιών, ο οποίος συνομολογείται άρρητα σε διάφορα επουσιώδη σημεία του σχεδίου νόμου (βλ. για παράδειγμα την αναφορά στην «παραχωρούσα αρχή» αντί του Υπουργείου Οικονομικών στο άρθρο 10 παρ. 5 ή στις ΕΣΧΑΔΑ στο άρθρο 13 παρ. 5[10]). Η ψήφιση του νόμου θα «απελευθερώσει» το ΤΑΙΠΕΔ, ώστε να προχωρήσει άμεσα στην παραχώρηση αιγιαλών και παραλιών για εντατική οικονομική αξιοποίηση και για εκτέλεση έργων από μεγάλες τουριστικές μονάδες που ασκούν σε όμορη με τον αιγιαλό έκταση επιχειρηματική δραστηριότητα. Συνεπώς, δεν πρέπει να μας διαφεύγει η ουσία των ρυθμίσεων και οι απώτερες συνέπειες της εφαρμογής τους: με αυτό το σχέδιο νόμου το ΤΑΙΠΕΔ λαμβάνει το πράσινο φως για τη μαζική «αξιοποίηση»/ιδιωτικοποίηση αιγιαλών και παραλιών που θα επιφέρει σοβαρή αλλοίωση του φυσικού περιβάλλοντος, αποκλεισμό των πολιτών από την απόλαυση του, κατά κοινή ομολογία, σημαντικότερου κοινόχρηστου πράγματος που έχει να προσφέρει η χώρα μας και απώλεια της ιδιομορφίας και της ξεχωριστής ταυτότητας που διαθέτει το υψηλού κάλλους ελληνικό φυσικό τοπίο.

 ————————————————————————————-

 [1] Βλ. σχετικά τα γενικά και ειδικά σχόλια που περιέχονται στην έκτακτη παρέμβαση του WWF Ελλάς προς τα μέλη της Βουλής των Ελλήνων (5 Μαΐου 2014), διαθέσιμη στο http://www.wwf.gr/images/pdfs/Epistoli-pros-vouleftes-gia-nomosxedio-aigialou-May2014.pdf.

[2]Η Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ), κυρώθηκε από τη χώρα μας με το N.Δ. 53 της 19/20 Σεπτεμβρίου 1974.

[3] Βλ. ενδεικτικά ΣτΕ Ολ 891/2008.

[4] Το Διεθνές Σύμφωνο Οικονομικών, Κοινωνικών και Πολιτιστικών Δικαιωμάτων κυρώθηκε από τη χώρα μας με το νόμο 1532 της 19ης Μαρτίου 1985.

[5] Χάρτης Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο οποίος με τη Συνθήκη της Λισαβόνας έχει αποκτήσει το ίδιο νομικό κύρος με τις ιδρυτικές Συνθήκες (αρ. 6 παρ. 1 Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση).

[6] Βλ. σχετικά Γνωμοδότηση της 9ης Φεβρουαρίου 2014 της Αλίκης Γιωτοπούλου-Μαραγκοπούλου, Ομότιμης Καθηγήτριας Παντείου Πανεπιστημίου και Προέδρου του Ιδρύματος Μαραγκοπούλου για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΙΜΔΑ), επί των συνεκδικαζομένων την 11-02-2014 ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας υπ’αριθμ. 3036/25-06-2003 και 3877/23-09-2013 αιτήσεων ακυρώσεως.

[7] Οι Στρατηγικές Επενδύσεις αφορούν στη λεγόμενη διαδικασία fasttrackεπενδύσεων που προβλέπει ο Ν.3894/2010. Ο ίδιος νόμος (αρ. 24 Ν.3894/2010, όπως τροποποιήθηκε από το αρ. 2 παρ. 20 του Ν. 4072/2012 και το αρ. 5 παρ. 1 του Ν.4146/2013) προβλέπει επίσης τα Ειδικά Σχέδια Χωρικής Ανάπτυξης Στρατηγικών Επενδύσεων (ΕΣΧΑΣΕ), προκειμένου κυρίως για την αξιοποίηση της περιουσίας της Εκκλησίας. Τέλος, ο Ν.3986/2011, δηλαδή ο ιδρυτικός νόμος του ΤΑΙΠΕΔ, προβλέπει (αρ. 12 και επ.) τα Ειδικά Σχέδια Χωρικής Ανάπτυξης Δημόσιων Ακινήτων (ΕΣΧΑΔΑ) προκειμένου για την αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας που ανήκει στο κράτος.

[8] Π. Δ. Δαγτόγλου, Γενικό Διοικητικό Δίκαιο¸ 6η έκδοση, Εκδόσεις Σάκκουλα, Αθήνα-Θεσσαλονίκη, 2012, σελ. 702-708.

[9] Ενδεικτικά αναφέρουμε το άρθρο 8 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ), τα άρθρα 11 παρ. 1 και 15 παρ. 1 του Διεθνούς Συμφώνου για τα Οικονομικά, Κοινωνικά και Πολιτιστικά Δικαιώματα (ΔΣΟΙΚΠΔ), καθώς και τα άρθρα 7 και 37 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΧΘΔΕΕ).

[10] Για το ρόλο των ΕΣΧΑΔΑ βλ. αρ. 12 και επ. Ν.3986/2011, δηλαδή του ιδρυτικού νόμου του ΤΑΙΠΕΔ.

Press release – 15/05/2014

1185118_10201803241462902_1719702654_n

In a short statement broadcast on 13 May, the last day of the public consultation on the proposed shoreline bill, State Minister Dimitris Stamatis recognized that the bill includes unclear, unsafe and problematic clauses. This is an important and encouraging message. It gives us the strength to continue to inform as many citizens as possible about the dangers of this bill, and to call on them to take a stand against it.
What drives us is respect towards our natural environment, which we see as our highest common good and as the true source of this country’s wealth. Managing the shores and coastline of Greece in a way that is thorough and coherent, respects extant laws and the Constitution, and is environmentally sensitive, is, we believe, the sole and most direct way of linking environment to development. Like thousands of our countrymen- and -women who raised their voices in the past two weeks, it is our conviction that the bill failed to meet this fundamental need and was, therefore, not in the public interest. This is what galvanised us into action, mobilising as many others as we could reach. This is why we contacted political associations, parties and individuals.
We who initially set up the group “Save the Greek Shoreline” will continue our efforts in the same spirit of cooperation and consent. Our guiding principle will continue to be this: that if and when the shoreline bill is tabled again, it must be in a form that respects our common convictions regarding the cultural, environmental, economic, social and historic value of our shoreline. This value has been eloquently described by the hundreds of thousands of citizens, in Greece and abroad, who have worked together – and continue to do so – in every way possible in order to voice their opposition to the bill as submitted to public consultation on 17 April.

Δελτίο Τύπου – 14/05/2014

Image

Η λακωνική δήλωση του Υπουργού Επικρατείας της Κυβέρνησης σε ραδιοφωνικό σταθμό, που έγινε χτες Τρίτη, 13 Μαΐου, σχετικά με την διαβούλευση που αφορούσε στο ν/σ «Οριοθέτηση, διαχείριση και προστασία αιγιαλού και παραλίας», δήλωση με την οποία αναγνωρίζονται προβληματικές, ασαφείς και επισφαλείς προβλέψεις στο νομοσχέδιο, είναι ένα ενθαρρυντικό και σημαντικό μήνυμα. Από αυτό το μήνυμα αντλούμε νέα δύναμη ώστε να συνεχίσουμε την προσπάθειά μας για την ενημέρωση και την κινητοποίηση όσων το δυνατόν περισσότερων πολιτών σχετικά με τους κινδύνους που εγκυμονούσε (ή ακόμα εγκυμονεί) το σχέδιο νόμου. Αυτό που μας κινητοποιεί είναι ο σεβασμός που τρέφουμε για το φυσικό μας περιβάλλον, το οποίο θεωρούμε υπέρτατη κοινή μας αξία αλλά και πραγματικό πλούτο της χώρας. Η ορθολογική, σύννομη, συνταγματικά κατοχυρωμένη και περιβαλλοντικά ευαίσθητη διαχείριση των αιγιαλών και των παραλιών της Ελλάδας πιστεύουμε ότι αποτελεί την μοναδική και πιο ευθεία οδό που μπορεί να συνδέει το περιβάλλον με την ανάπτυξη της χώρας. Κρίναμε, όπως και οι χιλιάδες των πολιτών που κινητοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια των τελευταίων 15 ημερών ότι η πρόταση του σχεδίου νόμου δεν κάλυπτε αυτό το βασικό και κοινά ωφέλιμο σκεπτικό. Γι’ αυτό και ενεργοποιηθήκαμε παρακινώντας όσο το δυνατόν περισσότερους. Γι’ αυτό και προσεγγίσαμε περιβαλλοντικές οργανώσεις, με τις οποίες διοργανώσαμε κοινές δράσεις για την ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του κοινού. Γι’ αυτό και απευθυνθήκαμε σε πολιτικές οργανώσεις και κόμματα ή σε μέλη τους. Η προσπάθειά μας, όλων εμάς που αρχικά δημιουργήσαμε την ομάδα “ΣΤΟΠ στην καταστροφή των Ελληνικών Αιγιαλών”, θα συνεχιστεί στο ίδιο πλαίσιο συνεργασίας και συναίνεσης με κεντρικό άξονα ότι το σχέδιο νόμου, εάν και εφόσον κριθεί σκόπιμο ότι πρέπει να επανέλθει, οφείλει να πάρει μια οριστική μορφή που θα είναι σύμφωνη με το κοινό αίσθημα για την πολιτιστική, περιβαλλοντική, οικονομική, κοινωνική και ιστορική αξία των αιγιαλών και των παραλιών μας. Την αξία αυτή την περιέγραψαν οι εκατοντάδες χιλιάδες πολιτών, που και στην Ελλάδα και στο εξωτερικό συμμετείχαν και συνεχίζουν να συμμετέχουν με κάθε τρόπο δηλώνοντας την εναντίωσή τους στο όπως αυτό κατατέθηκε προς διαβούλευση νομοσχέδιο.